Khám phá bộ dụng cụ cứu hỏa, thoát hiểm và CNCH: Chi tiết từ A-Z

Trong công tác phòng cháy chữa cháy (PCCC), dụng cụ cứu hỏa đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Đây là những phương tiện cơ bản, trực tiếp giúp con người phát hiện, xử lý, dập tắt đám cháy hoặc thoát hiểm an toàn trước khi lực lượng chuyên nghiệp đến hiện trường.

Tại các công trình, doanh nghiệp hay hộ gia đình, việc trang bị dụng cụ cứu hỏa đúng chuẩn là yêu cầu bắt buộc theo pháp luật, đồng thời cũng là cách bảo vệ tính mạng và tài sản hiệu quả nhất. Với nhiều năm kinh nghiệm, Công ty TNHH Công nghệ PCCC NextFire luôn là đối tác tin cậy trong việc cung cấp dụng cụ cứu hỏa đạt chuẩn TCVN & QCVN. Vậy một bộ dụng cụ tiêu chuẩn bao gồm những gì? Công năng của từng loại ra sao và trang bị của lính cứu hỏa chuyên nghiệp khác gì với dụng cụ dân dụng? Bài viết dưới đây của NextFire sẽ giải mã chi tiết toàn bộ các thắc mắc này.

1. Dụng cụ cứu hoả là gì?

Dụng cụ cứu hỏa (hay còn gọi là thiết bị phòng cháy chữa cháy (PCCC) là tập hợp các trang thiết bị, phương tiện được thiết kế chuyên biệt nhằm mục đích:

• Phát hiện sớm: Cảnh báo nguy cơ cháy nổ.
• Dập tắt đám cháy: Khống chế và tiêu diệt ngọn lửa khi mới phát sinh hoặc đang lan rộng.
• Hỗ trợ thoát hiểm: Giúp con người thoát khỏi vùng nguy hiểm an toàn.
• Cứu nạn cứu hộ: Hỗ trợ lực lượng chức năng hoặc người dân phá dỡ vật cản, tiếp cận và giải cứu nạn nhân.

Theo quy định của pháp luật Việt Nam Thông tư số 103/2025/TT-BCA, việc trang bị dụng cụ cứu hỏa là bắt buộc đối với các cơ sở kinh doanh, tòa nhà văn phòng, chung cư và khuyến khích trang bị tại hộ gia đình. Đây không chỉ là tuân thủ pháp luật, còn giúp bảo vệ tính mạng của chính bạn và người thân.

2. Dụng cụ cứu hoả (PCCC) bao gồm những gì?

Một hệ thống an toàn PCCC toàn diện không chỉ dừng lại ở bình cứu hỏa. Nó là sự phối hợp của 4 nhóm dụng cụ chính dưới đây:

2.1. Dụng cụ cứu hoả – dập lửa

Đây là nhóm thiết bị tác động trực tiếp vào đám cháy để dập tắt hoặc ngăn chặn sự lây lan.

• Bình chữa cháy dạng bột (BC, ABC): Chứa bột hóa chất khô. Khi phun, bột sẽ bao phủ lên bề mặt chất cháy, cách ly oxy. Loại này đa năng, giá rẻ, dập được cháy rắn, lỏng, khí.
• Bình chữa cháy khí CO2: Chứa khí CO2 hóa lỏng ở áp suất cao. Khi phun ra, khí lạnh -79 độ C sẽ làm loãng nồng độ oxy và hạ nhiệt đám cháy. Thích hợp nhất cho đám cháy thiết bị điện tử vì không để lại dư lượng bẩn.
• Bình chữa cháy dạng bọt (Foam): Tạo ra lớp bọt bao phủ bề mặt xăng dầu, ngăn không cho hơi xăng bốc lên gặp lửa.
• Bóng chữa cháy AFO: Tự động phát nổ khi phát hiện nhiệt độ cao
• Chăn chiên chữa cháy: Làm từ sợi cotton hoặc sợi thủy tinh, có khả năng thấm nước tốt. Dùng để trùm lên đám cháy nhỏ hoặc quấn quanh người để băng qua lửa.
• Cát và xẻng: Phương pháp thô sơ nhưng hiệu quả với đám cháy chất lỏng chảy loang trên mặt đất.

2.2. Dụng cụ cảnh báo cháy 

Nhóm này đóng vai trò quan trọng, giúp phát hiện sự cố ngay từ khi mới nhen nhóm.

• Đầu báo khói: Phát hiện các hạt khói trong không khí. Đây là thiết bị cực kỳ quan trọng trong các tòa nhà kín.
• Đầu báo nhiệt: Kích hoạt khi nhiệt độ môi trường tăng đột ngột hoặc vượt ngưỡng cài đặt (thường là 57 độ C hoặc 70 độ C).
• Chuông/Còi báo cháy: Phát ra âm thanh cường độ lớn để đánh thức và cảnh báo tất cả mọi người trong khu vực sơ tán.
• Nút ấn báo cháy khẩn cấp: Cho phép con người chủ động kích hoạt hệ thống báo động khi phát hiện đám cháy bằng mắt thường.

2.3. Dụng cụ hỗ trợ thoát hiểm và cứu nạn cứu hộ

Khi đám cháy đã bùng phát lớn, ưu tiên hàng đầu là thoát thân. Các dụng cụ này giúp duy trì sự sống và mở đường, có thêm thời gian thoát nạn:

• Mặt nạ phòng độc: Thống kê cho thấy 80% ca tử vong trong hỏa hoạn là do ngạt khói chứ không phải do bỏng. Mặt nạ phòng độc giúp lọc khí CO, CO2, bụi tro, bảo vệ đường hô hấp và mắt, giúp nạn nhân có thêm 30- 40 phút để thoát hiểm.
• Thang dây thoát hiểm: Giải pháp cho nhà cao tầng, chung cư mini. Thang được làm từ cáp thép hoặc sợi tổng hợp siêu bền, có khả năng chịu tải trọng lớn, chống cháy.
• Đèn pin chiếu sáng sự cố: Khi cháy thường kèm theo mất điện. Đèn pin chuyên dụng có độ sáng mạnh, xuyên khói giúp định hướng lối ra.
• Dây đai hạ chậm: Thiết bị giúp người dùng đu dây từ tầng cao xuống đất một cách từ từ và an toàn.

2.4. Dụng cụ phá dỡ PCCC

Đây là nhóm dụng cụ dùng để phá cửa, đập kính, dỡ bỏ vật cản để tạo lối thoát hoặc để lính cứu hỏa tiếp cận gốc lửa. Bộ dụng cụ phá dỡ thường bao gồm:

• Rìu cứu hỏa: Dùng để phá cửa gỗ, cửa kính.
• Kìm cộng lực: Cắt khóa, cắt sắt cửa sổ, khung lồng cọp.
• Búa tạ: Phá tường, đập bê tông.
• Xà beng: Cạy cửa, bẩy vật nặng.

3. Khám phá dụng cụ lao động của lính cứu hoả

Nếu người dân chỉ cần các dụng cụ cơ bản, thì lính cứu hỏa chuyên nghiệp cần một hệ thống trang bị “hạng nặng” để đối mặt với những điều kiện khắc nghiệt nhất. Bộ trang phục của họ được ví như “áo giáp sắt” để bảo vệ họ, giúp họ an toàn hơn khi cứu người trong hoả hoạn.

• Quần áo chữa cháy chuyên dụng: Được may từ các chất liệu đặc biệt như Nomex hoặc Kevlar. Bộ quần áo này có khả năng chịu nhiệt độ cao (lên tới 500 – 700 độ C trong thời gian ngắn), chống thấm nước và chống hóa chất ăn mòn. Thiết kế có các dải phản quang để dễ nhận biết trong bóng tối.
• Mũ bảo hộ: Làm từ nhựa tổng hợp chịu lực va đập cực mạnh, chịu nhiệt. Mũ thường tích hợp kính che mặt chống khói/nhiệt và phần bảo vệ gáy (khăn trùm gáy) để tránh tàn lửa rơi vào cổ.
• Ủng và găng tay: Ủng có đế thép chống đinh, mũi thép chống dập ngón và khả năng cách điện, chống trơn trượt. Găng tay chịu nhiệt giúp lính cứu hỏa cầm nắm các vật dụng đang nóng bỏng.
• Thiết bị trợ thở SCBA: Đây là vật bất ly thân. Bình khí nén cung cấp oxy sạch cho lính cứu hỏa thở trong môi trường đầy khói độc. Hệ thống này bao gồm bình khí, mặt nạ kín mặt và van điều áp.
• Thiết bị liên lạc: Bộ đàm chịu nhiệt, chống nước để giữ liên lạc với chỉ huy và đồng đội.
• Đèn pin gắn mũ/ngực: Đèn rọi công suất lớn để nhìn xuyên qua màn khói dày đặc.

4. Giá bộ dụng cụ phá dỡ PCCC

Theo quy định tại TCVN 1890:2023 và Thông tư số 103/2025/TT-BCA các cơ sở kinh doanh, hộ gia đình kết hợp sản xuất kinh doanh đều phải trang bị bộ dụng cụ phá dỡ. Rất nhiều khách hàng quan tâm đến chi phí của bộ sản phẩm này.

Giá thành của bộ dụng cụ phá dỡ PCCC phụ thuộc vào xuất xứ (Việt Nam, Trung Quốc hay Châu Âu) và chất liệu sản phẩm. Dưới đây là bảng giá tham khảo trên thị trường hiện nay:

STT	Tên dụng cụ	Đặc điểm/Kích thước	Giá tham khảo (VND)
1	Rìu cứu hỏa	Cán gỗ/cao su, dài 80-90cm	250.000 – 450.000
2	Kìm cộng lực	Dài 60cm (24 inch), cắt sắt	200.000 – 400.000
3	Búa tạ	Trọng lượng 4-5kg	200.000 – 350.000
4	Xà beng	Dài 1m – 1.2m, thiết kế lục giác	150.000 – 300.000
TC	Trọn bộ 4 món	Bao gồm kệ/tủ đựng (tùy nơi)	900.000 – 1.500.000

Lưu ý: Giá trên chỉ mang tính chất tham khảo. Các bộ dụng cụ nhập khẩu cao cấp hoặc có kiểm định khắt khe hơn sẽ có giá cao hơn. Quý khách muốn báo giá chi tiết hãy liên hệ với NextFire.

5. Q&A: Các câu hỏi thường gặp về dụng cụ cứu hoả

Câu hỏi 1: Hộ gia đình ở chung cư nên mua những dụng cụ gì là tối thiểu?

Trả lời: Với hộ gia đình chung cư, bộ “combo” sinh tồn tối thiểu nên bao gồm: 01 Bình chữa cháy (bột hoặc khí), 01-02 Mặt nạ phòng độc (tương ứng số thành viên), và 01 Chăn chiên chống cháy. Nếu ở tầng thấp (dưới tầng 5), có thể cân nhắc thêm thang dây.

Câu hỏi 2: Bình chữa cháy có hạn sử dụng không?

Trả lời: Có. Bình chữa cháy không dùng mãi mãi.

• Vỏ bình thường có niên hạn khoảng 5 năm.

• Khí/Bột bên trong cần được bảo dưỡng, nạp sạc định kỳ 6 tháng/lần (với bình đã cũ) hoặc 12 tháng/lần (với bình mới). Bạn cần kiểm tra kim đồng hồ áp suất: Nếu chỉ vạch Xanh là tốt, vạch Đỏ là hết áp (cần nạp lại).

Câu hỏi 3: Dùng nước dập mọi đám cháy có được không?

Trả lời: Tuyệt đối KHÔNG.

• Không dùng nước dập đám cháy xăng dầu (vì xăng nhẹ hơn nước sẽ nổi lên và cháy lan rộng hơn).

• Không dùng nước dập đám cháy điện khi chưa ngắt nguồn (gây giật điện chết người).
  Trong 2 trường hợp này, phải dùng bình chữa cháy chuyên dụng hoặc chăn chiên.

Câu hỏi 4: Mặt nạ phòng độc dùng được bao lâu trong đám cháy?

Trả lời: Các loại mặt nạ dân dụng phổ biến (như TZL30) thường có thời gian lọc độc khoảng 30 đến 40 phút. Đây là thời gian “vàng” để bạn tìm lối thoát hiểm. Sau khi đã mở chốt niêm phong sử dụng, mặt nạ đó không thể tái sử dụng cho lần sau.

Câu hỏi 5: Bộ dụng cụ cứu hỏa gia đình gồm những gì?

Trả lời: Một bộ tiêu chuẩn gồm: bình chữa cháy, chăn chống cháy, mặt nạ lọc khói, đèn pin, búa thoát hiểm và thang dây.

Câu hỏi 6: Tại sao cần trang bị dụng cụ thoát hiểm tại nhà?

Trả lời: Cháy nổ nhà ở, chung cư mini thường xảy ra vào ban đêm. Dụng cụ thoát hiểm giúp tăng khả năng sống sót lên đến 80%.

Câu hỏi 7: Nên dùng thang dây thoát hiểm loại nào?

Trả lời: Chọn thang dây sợi tổng hợp chịu lực >500kg, móc thép không gỉ, chiều dài phù hợp tầng cao.

Câu hỏi 8: Dụng cụ phá dỡ PCCC có cần thiết không?

Trả lời: Có. Đây là bộ dụng cụ mở đường khi cháy lớn hoặc nạn nhân bị kẹt sau cửa, vách ngăn.

Câu hỏi 9: Mặt nạ phòng độc dùng được bao lâu?

Trả lời: Trung bình 20 – 30 phút, tùy loại và nồng độ khói.

6. Đơn vị cung cấp các dụng cụ cứu hoả chính hãng – uy tín

Việc mua phải dụng cụ PCCC giả, kém chất lượng (bình chữa cháy không có áp suất, mặt nạ không lọc được khói…) sẽ gây ra hậu quả khôn lường khi sự cố thực tế xảy ra. Vì vậy, việc chọn nhà cung cấp uy tín là vô cùng quan trọng.

Khi chọn mua, bạn cần lưu ý các tiêu chí sau:

1. Tem kiểm định: Sản phẩm (đặc biệt là bình chữa cháy, vòi phun) phải có tem kiểm định của Cục Cảnh sát PCCC & CNCH.
2. Nguồn gốc xuất xứ (CO/CQ): Đơn vị bán thiết bị chữa cháy, thiết bị báo cháy, thiết bị thoát hiểm cung cấp được giấy tờ chứng minh nguồn gốc hàng hóa.
3. Chế độ bảo hành: Có chính sách bảo hành rõ ràng (thường là 12 tháng).
4. Tư vấn chuyên môn: Nhân viên am hiểu để tư vấn đúng loại bình cho đúng môi trường (gia đình, kho xưởng, server máy tính…).

Nếu bạn đang tìm kiếm một địa chỉ tin cậy để trang bị sự an toàn cho gia đình và doanh nghiệp, hãy liên hệ ngay  với NextFire – Đơn vị chuyên phân phối thiết bị PCCC được cấp phép. Đừng đợi đến khi “mất bò mới lo làm chuồng”, hãy chủ động bảo vệ mình ngay hôm nay. Hy vọng bài viết trên của NextFire đã cung cấp cho bạn cái nhìn tổng quan và đầy đủ nhất về dụng cụ cứu hỏa, thoát hiểm và cứu nạn cứu hộ. Việc hiểu rõ công năng và cách sử dụng của từng loại dụng cụ sẽ giúp anh/chị hiểu và trang bị dụng cụ phù hợp cho gia đình.