Khách sạn là nơi tập trung đông người, hoạt động liên tục 24/7 và chứa nhiều trang thiết bị điện tử, vật dụng dễ cháy. Chính vì vậy, phòng cháy chữa cháy (PCCC) trong khách sạn đóng vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ để đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản mà còn để duy trì uy tín, niềm tin của khách hàng. Trong khi ngành du lịch và dịch vụ lưu trú ngày càng phát triển, các tiêu chuẩn an toàn PCCC được xem như yếu tố bắt buộc để khách sạn có thể hoạt động bền vững, đáp ứng yêu cầu pháp lý và tạo dựng hình ảnh chuyên nghiệp.
1.Vì sao phòng cháy chữa cháy trong khách sạn quan trọng?
Khách sạn là loại hình công trình đa chức năng, hoạt động liên tục 24/7 và tập trung đông người. Không gian khách sạn bao gồm nhiều khu vực với mục đích sử dụng khác nhau, vì vậy nguy cơ cháy nổ luôn tiềm ẩn ở nhiều vị trí, nếu không được kiểm soát tốt sẽ gây hậu quả nghiêm trọng về người và tài sản.
Cụ thể:
-
Khu bếp ăn, nhà hàng: Là khu vực có nguy cơ cháy cao nhất, do sử dụng dầu mỡ, khí gas, thiết bị điện công suất lớn. Chỉ cần rò rỉ gas, dầu mỡ bén lửa hoặc chập điện có thể gây cháy lan rất nhanh.
-
Phòng nghỉ khách sạn: Mỗi phòng đều sử dụng nhiều thiết bị điện như điều hòa, TV, bình nóng lạnh, ổ cắm sạc, đặc biệt khi khách sử dụng không kiểm soát. Nguy cơ chập điện, quá tải là rất phổ biến.
-
Kho chứa đồ: Thường chứa chăn ga, nệm, vật liệu dễ cháy hoặc hóa chất vệ sinh, nếu không được quản lý tốt sẽ trở thành nguồn cháy lớn khi xảy ra sự cố.
-
Khu hội nghị, tổ chức tiệc: Là nơi tập trung số lượng lớn người trong cùng một thời điểm, khi xảy ra cháy sẽ rất khó thoát nạn nếu không có hệ thống báo cháy, hướng dẫn thoát hiểm kịp thời.
-
Các khu vực phụ trợ khác (spa, gym, bãi giữ xe): Sử dụng nhiều thiết bị điện, máy móc và phương tiện cơ giới, tiềm ẩn nguy cơ cháy do nhiệt, điện hoặc nhiên liệu.
- Do khách lưu trú: Hút thuốc lá trong phòng cấm lửa, sử dụng nến, thiết bị sưởi hoặc có thể bất cẩn trong sạc pin điện thoại, laptop, xe điện.
Chính vì đặc thù này, khách sạn được xếp vào nhóm công trình có yêu cầu PCCC cao, bắt buộc phải trang bị đầy đủ hệ thống báo cháy, chữa cháy và thoát nạn đúng tiêu chuẩn, nhằm đảm bảo an toàn cho khách lưu trú và hoạt động kinh doanh lâu dài.

2. Rủi ro cháy nổ tại khách sạn nếu không đảm bảo thiết kế lắp đặt hệ thống PCCC
- Thiệt hại lớn về tài sản, hoạt động kinh doanh bị gián đoạn hoặc đình trệ dài ngày.
- Nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của khách lưu trú và nhân viên khi xảy ra sự cố cháy nổ.
- Ảnh hưởng nặng nề đến thương hiệu, uy tín, mất niềm tin từ khách hàng và đối tác.
- Nguy cơ bị xử phạt hành chính, thậm chí đình chỉ hoạt động nếu vi phạm quy định PCCC theo pháp luật.
3. Quy định pháp luật về phòng cháy chữa cháy trong khách sạn
3.1 Các văn bản pháp luật quy định về PCCC khách sạn
Tại Việt Nam, quy định về PCCC được tập hợp trong những văn bản, nghị định sau:
- Luật Phòng cháy và Chữa cháy (2001, sửa đổi 2013).
- Nghị định 105/2025/NĐ-CP: Quy định chi tiết thi hành Luật PCCC.
- TCVN 3890:2023: Tiêu chuẩn trang bị phương tiện PCCC cho nhà và công trình.
- Quy định về kiểm định, thẩm duyệt, nghiệm thu PCCC đối với cơ sở lưu trú (nhà trọ, khách sạn, chung cư mini).
Trách nhiệm của khách sạn về PCCC
Để đảm bảo được vận hành an toàn, đúng luật, bảo vệ uy tín thương hiệu, khách sạn cần phải thực hiện những trách nhiệm và nghĩa vụ sau:
- Trang bị đầy đủ hệ thống báo cháy, chữa cháy đúng tiêu chuẩn Việt Nam 3890:2023
- Có phương án PCCC được Công an phê duyệt.
- Bố trí lối thoát hiểm, biển báo, đèn chiếu sáng khẩn cấp đầy đủ.
- Đào tạo và diễn tập PCCC định kỳ cho nhân viên.
- Kiểm tra, bảo trì thiết bị thường xuyên để luôn sẵn sàng hoạt động.

4. Hệ thống phòng cháy chữa cháy trong khách sạn
Khách sạn là cơ sở lưu trú bắt buộc phải lắp đặt hệ thống PCCC thì mới được vận hành. Sau đây, NextFire sẽ gợi ý thiết kế hệ thống PCCC cho khách sạn. Bao gồm:
4.1 Hệ thống báo cháy tự động
Theo phụ lục A, Quy định về trang bị hệ thống báo cháy tự động, thiết bị báo cháy cục bộ và hệ thống chữa cháy tự động. Nhà chuyên kinh doanh dịch vụ lưu trú (nhà trọ); khách sạn, nhà nghỉ và cơ sở lưu trú được thành lập theo quy định [1] (ngoại trừ bãi cắm trại du
lịch) cao từ 3 tầng trở lên hoặc khối tích từ 2 500 m3 trở lên (Cho phép trang bị thiết bị báo cháy cục bộ khi chiều cao thấp hơn 5 tầng và khối tích nhỏ hơn 5 000 m3)
- Đầu báo khói, đầu báo nhiệt tại phòng, hành lang, khu bếp
- Trung tâm báo cháy (thường hoặc địa chỉ)
- Chuông, còi/loa báo động
- Đèn thoát hiểm, đèn chỉ dẫn lối thoát nạn
- Báo cháy có dây: phù hợp công trình lớn, đang xây dựng hoặc cải tạo
- Báo cháy không dây: phù hợp khách sạn, nhà trọ đã hoàn thiện, lắp nhanh – không đục phá – giữ nguyên thẩm mỹ

4.2 Hệ thống chữa cháy tự động và họng nước chữa cháy trong nhà
Theo TCVN 3890:2023, phụ lục A, Quy định về trang bị hệ thống báo cháy tự động, thiết bị báo cháy cục bộ và hệ thống chữa cháy tự động. Nhà chuyên kinh doanh dịch vụ lưu trú (nhà trọ); khách sạn, nhà nghỉ và cơ sở lưu trú được thành lập theo quy định [1] (ngoại trừ bãi cắm trại du lịch) có chiều cao từ 25 m trở lên hoặc diện tích từ 5 000 m2 trở lên bắt buộc phải lắp đặt hệ thống chữa cháy tự đông.
Theo TCVN 3890:2023, Phụ lục B Quy định về trang bị hệ thống họng nước chữa cháy trong nhà: Nhà chung cư, nhà tập thể, nhà ở ký túc xá, khách sạn, nhà khách, nhà nghỉ, nhà trọ và cơ sở lưu trú được thành lập theo quy định [1] (ngoại trừ bãi cắm trại du lịch); nhà hỗn hợp 1) quy mô cao từ 5 tầng trở lên hoặc khối tích từ 5 000 m3 trở lên bắt buộc phải trang bị hệ thống họng nước trong nhà.
Theo TCVN 3890:2023, Phụ lục C Quy định về trang bị hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà, Khách sạn, nhà khách, nhà nghỉ, nhà trọ, cơ sở lưu trú khác được thành lập theo quy định của pháp luật hiện hành [1] Cao từ 6 tầng trở lên hoặc khối tích từ 5 000 m3 trở lên BẮT BUỘC PHẢI trang bị hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà.
- Hệ thống Sprinkler (vòi phun nước tự động): Lắp đặt tại trần các khu vực phòng ở, hành lang, sảnh. Hệ thống sẽ tự động phun nước dập lửa khi phát hiện nhiệt độ vượt ngưỡng.
- Hệ thống chữa cháy khí FM-200: Sử dụng cho phòng máy, phòng server, trung tâm dữ liệu giúp dập cháy nhanh, không làm hư hại thiết bị điện tử
- Hệ thống chữa cháy bọt Foam: Phù hợp cho khu bếp, gara để xe, khu vực nguy cơ cháy do xăng dầu, dầu mỡ. Tác dụng giúp ngăn cháy lan, làm mát và cách ly oxy hiệu quả

4.3 Trang thiết bị chữa cháy cầm tay và thiết bị hỗ trợ thoát hiểm
Theo TCVN 3890:2023 Bảng F.1 – Quy định về trang bị mặt nạ lọc độc và mặt nạ phòng độc cách ly thì Khách sạn, nhà khách, nhà nghỉ; nhà trọ, và cơ sở lưu trú khác theo quy định [1] (ngoại trừ bãi cắm trại du lịch) cao từ 3 tầng trở lên không phụ thuộc quy mô phải trang bị mặt nạ lọc độc tại tất cả các tầng nhà với định mức 1 chiếc/1 người (bao gồm cả khách lưu trú và nhân viên phục vụ có mặt thường xuyên).
- Bình CO₂: phù hợp cho cháy điện, thiết bị điện tử, không để lại cặn
- Bình bột: dập cháy đa năng (cháy chất rắn, lỏng, khí)

4.4 Lối thoát nạn và đèn chiếu sáng khẩn cấp
Theo TCVN 3890:2023, Phụ lục G, Quy định về trang bị hệ thống loa thông báo và hướng dẫn thoát nạn thì Nhà và công trình công cộng
Cao trên 10 tầng hoặc có từ 2 tầng hầm trở lên buộc phải có loa thông báo và hướng dẫn thoát nạn.
- Ít nhất 2 lối thoát hiểm cho mỗi tầng.
- Đèn chiếu sáng khẩn cấp hoạt động 2 giờ khi mất điện.
- Biển chỉ dẫn rõ ràng, dễ nhìn ngay cả trong khói dày.

5. Quy trình quản lý phòng cháy chữa cháy trong khách sạn
5.1 Rà soát lại hệ thống PCCC thường xuyên
- Kiểm tra hệ thống điện định kỳ: Rà soát dây dẫn, ổ cắm, tủ điện, thiết bị tiêu thụ điện công suất lớn để kịp thời phát hiện các nguy cơ: quá tải, chập điện, rò rỉ điện, đồng thời không sử dụng thiết bị điện kém chất lượng, không rõ nguồn gốc. Đây là nguyên nhân gây cháy phổ biến nhất tại khách sạn, đặc biệt vào giờ cao điểm hoặc ban đêm.
- Sử dụng vật liệu nội thất chống cháy lan: Ưu tiên vật liệu chậm cháy, khó bắt lửa cho trần, vách, rèm, thảm. Hạn chế vật liệu dễ cháy tại hành lang, lối thoát hiểm, cầu thang. Đảm bảo vật liệu hoàn thiện phù hợp tiêu chuẩn PCCC hiện hành. Giúp kéo dài thời gian thoát nạn, hạn chế cháy lan nhanh trong không gian kín.
- Kiểm soát chặt chẽ nguồn lửa, nguồn nhiệt tại khu bếp: Quản lý nghiêm bếp gas, bếp điện, dầu mỡ, hệ thống hút khói. Không để thiết bị sinh nhiệt hoạt động khi không có người giám sát. Trang bị đầy đủ bình chữa cháy, chăn chữa cháy, hệ thống dập cháy phù hợp. Khu bếp là khu vực nguy cơ cháy nổ cao nhất trong khách sạn nếu lơ là kiểm soát.

5.2 Huấn luyện kỹ năng PCCC nhân viên khách sạn
- Ghi nhớ lối thoát
- Phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận
- Giảm tâm lý hoảng loạn khi có sự cố thật

5.3 Hướng dẫn khách lưu trú
5.5 Hướng dẫn xử lý sự cố cháy nổ

6. Những sai lầm phổ biến trong PCCC khách sạn
- Lắp đặt thiết bị PCCC nhưng không kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ, không kiểm tra áp suất bình hiện tượng này xảy ra ở nhiều khách sạn. Hậu quả là thiết bị không hoạt động khi xảy ra cháy, mất thời gian xử lý ban đầu. Thiết bị có nhưng không hoạt động, không dùng được thì như không có.
- Trang bị bình chữa cháy mang tính “đối phó”, không đủ số lượng, chỉ đặt bình chữa cháy để “đủ hồ sơ”, không đúng chủng loại, không đủ số lượng theo quy định, bố trí không thuận tiện, bị che khuất. Hậu quả là không tiếp cận kịp thời khi có cháy, không dập được đám cháy ban đầu. Bình chữa cháy chỉ hiệu quả khi đúng loại – đủ số -đặt đúng chỗ.
- Nhân viên không được đào tạo, thiếu kỹ năng thực tế, mà chỉ học lý thuyết, không thực hành, không biết dùng bình chữa cháy, dẫn đến tâm lý lúng túng, hoảng loạn khi cháy. Nhân viên là “lực lượng PCCC đầu tiên” tại chỗ nhưng lại chưa sẵn sàng, dẫn đến hậu quả đau lòng.
- Khách lưu trú không được phổ biến quy định thoát nạn: Nhiều khách sạn không hướng dẫn khách về lối thoát hiểm, sơ đồ thoát nạn thiếu, mờ, đặt sai vị trí. Không nhắc khách không dùng thang máy khi có cháy khiến khách hoảng loạn khi cháy, tăng nguy cơ thương vong khi có sự cố. Khách không biết lối thoát thì rủi ro tăng gấp nhiều lần.

